Διαγώνισμα Έκθεσης

                                                    

                                                                                                         

Αποδεικτικό Δοκίμιο

 Οι αρχαίοι

     Μας αρέσει να επαναλαμβάνουμε ότι την εποχή που οι πρόγονοί μας έχτιζαν Παρθενώνες, οι σημερινοί πολιτισμένοι λαοί ζούσαν σε σπηλιές. Συγχρόνως, όμως, δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε ότι εκείνοι γνωρίζουν τους αρχαίους πολύ καλύτερα απ’ όσο εμείς. Το αποδίδουμε αυτό στην ανεπάρκεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος, το οποίο είναι αλήθεια πως κάνει ό,τι μπορεί για να αποξενώσει τα Ελληνόπουλα από τους αρχαίους. Αλλά το εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου. Η βαθύτερη αιτία είναι ότι από καταβολής ελληνικού κράτους, οι αρχαίοι καλούνται μονίμως να εξοπλίσουν με επιχειρήματα την επίσημη “εθνική” ιδεολογία. Από την πνευματική σκευή τους επιλέγουμε τα όπλα εκείνα που είναι (ή νομίζουμε ότι είναι) πρόσφορα     για να αποδειχτεί η ενότητα του “ελληνοχριστιανικού πολιτισμού” και να δοθεί κύρος σε πατριωτικές παραινέσεις ή σε μια εντελώς συμβατική ηθικολογία. Τίποτε άλλο δεν μας ενδιαφέρει. Πουθενά αλλού στον κόσμο οι αρχαίοι Έλληνες δεν προσεγγίζονται τόσο στενά, σε τελική ανάλυση παραμορφωτικά, όσο στην Ελλάδα.

      Έτσι, απ’ όλο τον Αισχύλο μάθαμε μόνο το πατριωτικό “ω παίδες Ελλήνων, ίτε”. Απ’ όλο το Σωκράτη κρατήσαμε μόνον εκείνο το κομφορμιστικό ότι πρέπει να υπακούμε στους νόμους, ακόμη κι όταν είναι άδικοι. Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι και οι σοφιστές εξοβελίστηκαν από τα σχολικά εγχειρίδια, οι πρώτοι ως ύποπτοι υλισμού και οι δεύτεροι ως ύποπτοι μηδενισμού. Ο Θουκυδίδης μας ενδιαφέρει μόνο για τον ηθικοπλαστικό “Επιτάφιο”. Ο Ευριπίδης μας ενοχλεί με το σκεπτικισμό του. Ο Πλάτων μας απασχολεί μόνο στο βαθμό που ο ιδεαλισμός του θεωρείται ότι συνάδει με τη χριστιανική διδασκαλία. Ο Αριστοφάνης μας φαίνεται υπερβολικά άσεμνος, εκτός όταν μιλάει για ειρήνη. Ο Επίκουρος θεωρείται ηθικά επικίνδυνος ως … επικούρειος. Τον Αριστοτέλη τον αναγνωρίζουμε γενικά ως μεγάλο πνεύμα, αλλά δεν ξέρουμε γιατί.

      Ρετουσάρουμε τους αρχαίους Έλληνες έτσι ώστε να εξαφανίσουμε όλα τα γνωρίσματά τους που ήταν ασύμβατα με τις δικές μας ηθικές αξίες και την επίσημη ιδεολογία. Δεν υπήρχε ουσιαστικά δουλεία στην Αρχαία Ελλάδα: οι δούλοι θεωρούνταν μέλη της οικογένειας. Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν ήταν κατακτητική, αλλά εκπολιτιστική, και με τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας προλείανε το έδαφος για την εξάπλωση του χριστιανισμού και τη δημιουργία του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού.

      Να γιατί δε γνωρίσαμε ποτέ τους αρχαίους. Αν τους προσεγγίζαμε με λιγότερη οπισθοβουλία και περισσότερη ευρύτητα πνεύματος, θα αντιλαμβανόμασταν αυτό που έχουν ήδη αντιληφθεί οι ξένοι. Η ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και του πολιτισμού της, έχει πράγματι κάτι το μοναδικό. Ποτέ άλλοτε και πουθενά αλλού δεν έγιναν τόσο πολλά σε τόσο σύντομο χρόνο. Μπορεί να πει κανείς ότι μέσα σε δύο αιώνες (5^ο και 4^ο π.Χ.) οι Έλληνες έζησαν, είπαν και δημιούργησαν όλα όσα μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Γνώρισαν τη γνησιότερη μορφή δημοκρατίας, αλλά και τις χειρότερες μορφές τυραννίας. Ήταν οι φανατικότεροι τοπικιστές, αλλά έφτασαν ως την άκρη του τότε γνωστού κόσμου. Κατέπλησσαν τους άλλους λαούς με πράξεις απίστευτης υψηλοφροσύνης, αλλά και απίστευτης αχρειότητας. Γνώρισαν , ως λαός, και ως άτομα, την υπέρτατη ευτυχία, αλλά και την έσχατη δυστυχία. Η φιλοσοφία, η τέχνη, η λογοτεχνία τους, πέρασαν με ιλιγγιώδη ταχύτητα από την ορμητικότητα και τον ενθουσιασμό ενός ανήσυχου νέου στην κουρασμένη σοφία ενός πολύπαθου γέρου.

      Όλος αυτός ο πλούτος ζωής, ψυχής και πνεύματος, είναι αποθησαυρισμένος στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Εκεί βρίσκεται συμπυκνωμένη όλη η προβληματική της παγκόσμιας φιλοσοφίας. Τα μεγάλα διλήμματα “υλισμός ή ιδεαλισμός”, “μονισμός ή πλουραλισμός”, ανάγονται στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Όλοι οι διαλεκτικοί έχουν πατέρα τους τον Ηράκλειτο. Όλοι οι σκεπτικιστές κατάγονται από τον Ξενοφάνη και τους σοφιστές.

        Η φιλοσοφία της γλώσσας αρχίζει ουσιαστικά με το Γοργία. Η φιλοσοφία της ιστορίας αρχίζει Στις επιστήμες, είναι γνωστό ότι η ατομική θεωρία κατάγεται από το Λεύκιππο και το Δημόκριτο. Λιγότερο γνωστό είναι ότι η θεωρία της εξέλιξης των ειδών έχει τις ρίζες της στον Αναξίμανδρο. Το ηλιοκεντρικό σύστημα δεν ανάγεται στον Κοπέρνικο, αλλά στον Αρίσταρχο το Σάμιο. Η ιατρική έγινε επιστήμη χάρη στον Ιπποκράτη. Η ζωολογία χάρη στον Αριστοτέλη. Η γεωγραφία χάρη στον Εκαταίο.

         Ποτέ άλλοτε η φιλοσοφία δεν έσμιξε τόσο αρμονικά με τη λογοτεχνία όσο στον Πλάτωνα. Ποτέ άλλοτε η ιστορία και η εθνολογία δε συνδυάστηκαν τόσο συναρπαστικά με την ποίηση όσο στον Ηρόδοτο. Ποτέ δε γεννήθηκε μεγαλύτερος δραματικός ποιητής από τον Αισχύλο. Ποτέ δε γράφτηκε ωραιότερη ερωτική ποίηση απ’ όσο εκείνη της Σαπφούς. Ποτέ η τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας δε δόθηκε συγκλονιστικότερα απ’ όσο στον Οιδίποδα του Σοφοκλή. Ο κατάλογος με τέτοιες πρωτιές λες και δεν έχει τέλος.

                                      Δημοσθένης Κούρτοβικ, εφημ. Τα Νέα, 3-7-2002

Ασκήσεις

1.Το δοκίμιο έχει συμμετρική δομή. Να δικαιολογήσετε το χαρακτηρισμό αυτό, αφού χωρίσετε το κείμενο σε ενότητες και δώσετε τίτλο σε καθεμιά.

2.Ποια είναι η πρόθεση του συγγραφέα στο κείμενο αυτό;

Ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πρώτη και στην τρίτη παράγραφο;

3.Ποια πορεία σκέψης ακολουθεί ο συγγραφέας;

4.Να ερμηνεύσετε τις λέξεις που ακολουθούν, προσέχοντας τη θέση τους στο κείμενο:

εξοβελίζω, προλειαίνω, οπισθοβουλία, υψηλοφροσύνη

5.Να σχηματίσετε φράσεις χρησιμοποιώντας τα ονοματικά σύνολα:

κορυφή του παγόβουνου, πλούτος ζωής, προβληματική της φιλοσοφίας

6.Σε ποια παράγραφο ο συγγραφέας διατυπώνει τη θέση του; Ποια είναι αυτή;

7.Να αναγνωρίσετε το είδος του δοκιμίου αυτού (αποδεικτικό ή στοχασμού) και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας αναφέροντας τα χαρακτηριστικά του.

Παραγωγή λόγου

Στην τάξη σας γίνεται μία συζήτηση για την αξία της αρχαίας μας κληρονομιάς που διχάζει τους συμμαθητές σας, οι οποίοι έχουν δογματικά οχυρωθεί στην καθεμιά από τις παρακάτω απόψεις:

“Η αρχαία ελληνική παράδοση είναι σημαντική, αλλά στον αιώνα της υψηλής τεχνολογίας και της έκρηξης των επιστημών δεν είναι δυνατό να υποστηρίζουμε ότι τα πάντα ξεκινάνε από τους αρχαίους και να ξοδεύουμε πολύτιμο χρόνο μελετώντας τους”

“Χωρίς τους αρχαίους θα ήμαστε μία κουκίδα στον παγκόσμιο χάρτη και η χώρα μας δε θα είχε τίποτε σημαντικό να επιδείξει. Το αποδεικνύουν τα εκατομμύρια των ξένων που μελετούν με πάθος τον αρχαίο πολιτισμό μας, ενώ ελάχιστα ασχολούνται με τη νεότερη Ελλάδα”

Δεδομένου ότι και οι δύο απόψεις θεωρούνται ακραίες αποφασίζετε να δημοσιεύσετε τη συμβιβαστική σας εκδοχή στο περιοδικό του σχολείου σας, γράφοντας ένα κείμενο 450-500 λέξεων. Φροντίστε να επισημάνετε την ανάγκη για την αποκατάσταση μιας γόνιμης επαφής με την αρχαία κληρονομιά μας, που όχι μόνο δε αντιστρατεύεται, αλλά υποστηρίζει το αίτημα της προόδου και της θετικής ανταπόκρισης στις προκλήσεις του μέλλοντος.

                                                                                                                                     Γιάννα  Σαμαρά  

ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

Κριτήριο αξιολόγησης για τον εθνικισμό


(άρθρο του Αριστ. Ι. Μάνεση από τον ημερήσιο Τύπο)

Ιδιάζουσα μορφή ρατσισμού, θεσμοποιημένου ή μη, μπορεί να προσλάβει και ο εθνικισμός, με την απαξιωτική σημασία του όρου. Τη ρατσιστική υφή του προσλαμβάνει ο εθνικισμός όταν εξαίρει, όχι απλώς την ιδιαιτερότητα, αλλά την υπεροχή των στοιχείων του οικείου έθνους ¬ ιστορικών, φυλετικών, θρησκευτικών, γλωσσικών, πολιτισμικών ¬ ως οιονεί «περιουσίου», ενώ παραλλήλως διαβάλλει ως κατώτερα και περιφρονεί τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητα των άλλων εθνών. Υπό την κάλυψη δε αυτής της ρατσιστικής ιδεολογίας ο εθνικισμός αποβαίνει πολλές φορές φανατικός, βίαιος, επιθετικός, σοβινιστικός και φιλοπόλεμος.
Είναι εκ πρώτης όψεως περίεργο ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, αντί να ενοποιείται το διεθνές σύστημα, χαρακτηρίζεται από διασπάσεις, κατατμήσεις και αντιπαραθέσεις, οφειλόμενες ιδίως στην έξαρση των μειονοτικών εθνικισμών. Έτσι δημιουργείται το αντιφατικό ¬ όχι όμως και δυσεξήγητο διαλεκτικά ¬ φαινόμενο της αναζωπύρωσης και έκρηξης των εθνικισμών, με προοπτική την ίδρυση νέων κρατικών μορφωμάτων, δηλαδή ασθενικών κρατιδίων, εθνικά «καθαρών», τυπικά ανεξάρτητων, αλλά οικονομικά και πολιτικά ευάλωτων και ευκόλως κηδεμονεύσιμων και χειραγωγήσιμων από τα μεγάλα και ισχυρά κράτη. Ενώ, δηλαδή, η διεθνιστική ιδεολογία προβάλλει την υπέρβαση του «κράτους-έθνους», καλλιεργεί παράλληλα την αποσχιστική τάση των μειονοτικών εθνοτικών ομάδων να αποτελέσουν νέα εθνικά (μικρά) κράτη. Ετσι, αντί του «κράτους-έθνους» αναδύεται το «κρατίδιο-έθνος»...

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη διεθνή κοινότητα όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διότι όσο εντονότερος καθίσταται ο μειονοτικός «μικροεθνικισμός» τόσο τείνει σε έμπρακτη αμφισβήτηση της κυριαρχίας της εδαφικής ακεραιότητας του συγκεκριμένου κράτους. Οπότε τούτο, για να αντιμετωπίσει αυτή την αμφισβήτηση ¬ έστω και αν με την πολιτική του είχε ίσως προκαλέσει την έξαρση του μειονοτικού εθνικισμού ¬ ενδέχεται να λάβει κατασταλτικά μέτρα ρατσιστικού χαρακτήρα.
Η διεθνής έννομη τάξη έχει, ιδίως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αποδοκιμάσει και καταδικάσει κάθε μορφή ρατσισμού, ενώ παράλληλα έχει θεσπίσει όργανα, μηχανισμούς και διαδικασίες ελέγχου για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου (π.χ. Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, Οικουμενική Διακήρυξη του 1948, κ.α.). Η διεθνοποίηση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επέφερε ωστόσο την παροχή δυνατότητας επεμβάσεων στις εσωτερικές υποθέσεις τους εκ μέρους των διεθνών οργανισμών, σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πάντως, εν όψει της αρχής της μη επέμβασης , δεν νομιμοποιούνται για τις «ανθρωπιστικές» αυτές επεμβάσεις τα οποιαδήποτε άλλα κράτη αλλά μόνο τα συγκεκριμένα θεσμοθετημένα διεθνή όργανα, τα οποία, στο πλαίσιο του κανονιστικού καθεστώτος της διεθνούς κοινωνίας, έχουν καταστεί αρμόδια να ασκούν έλεγχο και να επιβάλλουν κυρώσεις (όπως π.χ. το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Στρασβούργου). Άλλωστε, αν η διεθνής κοινότητα επαφιόταν στα κατ' ιδίαν κράτη για την επιβολή τέτοιων κυρώσεων, θα προέκυπτε, εκ των πραγμάτων, ένα χαοτικό καθεστώς διεθνούς ανομίας και αναρχίας διάχυτης, με πρακτικό αποτέλεσμα, σε τελική ανάλυση, την επιβολή της «ανθρωπιστικής» θέλησης του εκάστοτε ισχυροτέρου.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Για την προετοιμασία μιας ομαδικής εργασίας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, διάβασες το παραπάνω κείμενο. Να γράψεις μια περίληψη του κειμένου αυτού, με την οποία θα ενημερώσεις τα άλλα μέλη της ομάδας σου για το περιεχόμενό του (80-100 λέξεις).
Μονάδες 25
Β1. Για κάθε παράγραφο να δώσετε από έναν πλαγιότιτλο
Μονάδες 5

Β2 «Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί… μέτρα ρατσιστικού χαρακτήρα» Να παρουσιάσετε τα δομικά μέρη και τη μέθοδο ανάπτυξης της παραγράφου.
Μονάδες 5

Β.3. Να αναπτύξετε σε 60-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: «Ο εθνικισμός αποβαίνει πολλές φορές φανατικός, βίαιος, επιθετικός, σοβινιστικός και φιλοπόλεμος»
Μονάδες 5

Β4.α. βίαιος, έννομη, ασθενικών, αποσχιστικός: Να δώσετε από μία αντώνυμη / αντίθετη για κάθε λέξη
Μονάδες 4

Β4.β. προσλάβει, απαξιωτική, εξαίρει, υπεροχή, διαβάλλει, αποβαίνει : Για κάθε λέξη να δώσετε ένα συνώνυμο χωρίς να αλλοιώνεται το νόημα των προτάσεων
Μονάδες 6
Γ. Για την επίλυση των παραβιάσεων των ανθρώπινων δικαιωμάτων στα πλαίσια ρατσιστικών και εθνικιστικών εκδηλώσεων, ο συγγραφέας παραπέμπει στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς συμβάσεις. Θεωρείτε επαρκή και αποτελεσματική την παρέμβαση των οργανισμών αυτών ή υπάρχουν άλλοι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν πιο αποφασιστικά στην άμβλυνση του εθνικισμού και στην προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων; Να παραθέσετε τις απόψεις σας σε ένα κείμενο 500 – 600 λέξεων που θα δημοσιευτεί στη σχολική εφημερίδα.

Κλωνοποιήση- Γενετική

(Κριτήριο αξιολόγησης)

Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφα μας; Θαυμαστά τα έργα της επιστήμης. Ανεπαρκής να τα συλλάβει η αντίληψη μου. Αποστηθίζει μόνον τους φωτεινούς κύκλους. Γι' αυτό και η γλώσσα μου, ως αμα¬θής, προσέχει και ποτέ δεν πατάει το πόδι της σε τέτοια σκοτεινά εδάφη. Το να σχολιάζω μιαν ανακάλυψη μου φαίνεται πιο υπερφίαλο απ' το να επιχειρήσω να πιάσω τ' άστρα. Και αν τώρα παραβαίνω τη σοβαρότητά μου, είναι γιατί με πα¬ρέσυρε ένα τρελό τηλεφώνημα φίλης φανατικής οικολόγου, τόσο που αρνείται να πατήσει σε γκαζόν επειδή αντιγράφει προσβλητικά το θείο, φυσικό γρασίδι.
Η φωνή της ήταν οργισμένη, αντί καλημέρας με περιέλουσε με ψόγους που «κάθομαι αραχτή μέσα στη νοικοκυρίστικη καταθλιψούλα μου αντί να ξεσηκωθώ εναντίον των τρομοκρατών που τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας ¬ και, πάει, όπου να 'ναι θα τιναχτεί στον αέρα η ατομικότητά μας, αυτό το μεγαλοειδές δώρο που έδωσε στον καθένα μας η φύση». Ένας καταιγισμός μαύρων οιωνών και σιγά σιγά ξεκαθάρισα ότι τρομοκράτες χαρακτήριζε τους Άγγλους ερευνητές και βόμβα την ανακάλυψή τους, την κλωνοποίηση. Περιέγραψε εν τω μεταξύ με αξιοζήλευτη άνεση τις περίπλοκες κινήσεις του πειράματος σαν να ήταν η ίδια ερευνητής. Πάλευα να καταλάβω από πού έφευγαν κύτταρα, πώς μπαινόβγαιναν στην κατάψυξη, πώς μεταφέρονταν οι ομοιότητες σε ωάριο αδειασμένο από τον αρχικό του ρόλο, τι σπέρμα ήταν αυτό που δεν ήταν σπέρμα αλλά κομμάτι από το αυτί ή την αχίλλειo πτέρνα - πελάγωσα. Και πού να τολμήσω βέβαια να υπερασπίσω την «καταθλιψούλα» μου, ότι είναι το ιστορικό πολλών και διαφόρων ξεσηκωμών μου εναντίον πολλών και διαφόρων βομβών που τοποθέτησαν τα ανεπιθύμητα στα θεμέλια των επιθυμητών. Βόμβες, που, παρά τους ξεσηκωμούς εξερράγησαν. ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ


Ωστόσο, συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα. Το διαφημίζει, νόστιμη, ήρεμη η Ντόλι, ανυποψίαστη ότι είναι το ορεκτικό ώσπου να φτάσουμε στο κύριο γεύμα. Τον άνθρωπο.
Να ληφθούν μέτρα, ξεφώνιζε η οικολόγος φίλη. Ποια μέτρα, αλήθεια; Η μοίρα της ανθρωπότητας είναι σαν τη Λερναία Ύδρα. Κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο καρκίνος, κόβεις τη σχιζοφρένεια και πετάγεται το κεφάλι των πυρηνικών όπλων, μισοκόβεις το Έιτζ και φυτρώνει το κεφάλι της κλω¬νοποίησης. Ποια μέτρα, αλήθεια; Ο μοιραίος γενετικός τύπος που ασφαλής πια φυλάσσεται στα άδυτα της μνήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ασφαλέ¬στερος στις κρυψώνες της εργοδότριας σκοπιμότητας που χρηματοδοτούσε και την έρευνα - αναρωτιέμαι αν στοιχίζει φθηνότερα η παραγωγή ύπαρξης, απ' όσο το χαπάκι για τη θεραπεία του καρκίνου.
Και καλά να αυγατίσουν τα πρόβατα, τα πλάσματα των δασών και η παρέα της μοναχικής ατμόσφαιρας: τα πετούμενα. Και επάρκεια σφαγής θα έχουμε και χω¬ρίς δεσμεύσεις πια θα μπορούν οι κυνηγοί να αξιοποιούν τα βόλια τους σημαδεύο¬ντας τη μοναδική δυνατότητα των φτερών. Μόλις μας τελειώσουν τα πουλιά, θα γονιμοποιούμε τα αντίγραφά τους.
Αλλά ο άνθρωπος; Σωστά διατυπώνω το ενδεχόμενο ν' αναπαράγεται κατ' ει¬κόνα και ομοίωσή του σε όσα αντίγραφα θέλει; Και αν δε θέλει, πόσο σεβαστό θα είναι, πώς θα επανδρωθούν τα ακραία οράματα με επιστρατευμένα «Ρόμποκοπ»;
Μου είναι αδιανόητο ότι ανθρώπινο πλάσμα θα γεννιέται από ένα κύτταρο άμοιρο μάλλον μητρικού φίλτρου. Ένα πλάσμα ορφανό, εντέλει. Πώς να προβλέ¬ψεις με τι ασυνήθιστα, δικά του ένστικτα θα διεκδικήσει την επιβίωσή του, ποια εκδικητικότης θα λανθάνει για τη μυστηριώδη ορφάνια του. Καθόλου παράξενο κάποια στιγμή να γυρίσουν τ' αντίγραφα και να τρώνε το πρωτότυπο. Ό,τι πα¬ραλλαγμένα κάπως συμβαίνει και στους εμφύλιους πολέμους.
Ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας. Μια ακόμα ελπίδα για μετά θάνατον ζωή. Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφά μας; Πόσο πιστά θα ξέρουν να δια¬χειρίζονται όσα μας πόνεσαν, μας απέλπισαν, όσα αγαπώντας τα διασώσαμε; Θα αναπαραχθεί επομένως και ο ψυχισμός μας; Μα, Θεέ μου, η ψυχή δεν αντιγράφε¬ται με καμιά ανακάλυψη. Ψυχραιμία. Ας περιμένουμε να εκδηλώσει τη δυσφορία του ο θεός. Γιατί καθόλου βέβαια .δε θα του αρέσει να του επιβληθεί, με το έτσι θέλω, να γίνει συνέταιρος στη δημιουργία μας. 'Ο, τι και να ισχυρίζονται οι πίθηκοι, εμείς τον Θεό διαλέξαμε για πλάστη μας. Επειδή ως αόρατος είναι όμορφος, ως αόρατος είναι ανεξακρίβωτα φταίχτης και, προπάντων, γιατί αόρατος ευκολότερο υπάρχει. Ψυχραιμία. Άλλωστε εμείς οι μεγάλοι, όταν θα ενσαρκωθεί η απειλή, θα βλέπουμε την κλωνοποίηση από τη ρίζα μόνον.
Ας φοράνε λοιπόν οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου: ποτέ να μην δεχτoύν να προέλ¬θει ο άνθρωπος από άλλη μέθοδο, παρά μόνον από κείνην που εφαρμόζει η έλξη, μόνον από τη μεθυστική πειθώ που ασκεί ο έρωτας, μόνον από την αβίαστη ευ¬τυχισμένη συναίνεση των σωμάτων, τη γοργή έστω, τη χιμαιρική έστω, αλλά κάθε φoρά σαν καινούργια κοσμογονική ανακάλυψη.
Κική Δημουλά, περ. Μετρό

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να παρουσιάσετε το περιεχόμενο του προηγούμενου κειμένου με μια περίληψη 100-120 λέξεων.

Β.1. Στην κατηγορία του αποδεικτικού ή του στοχαστικού δοκιμίου πιστεύετε πως ανήκει το προηγούμενο κείμενο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

Β.2 Να διακρίνετε τις νοηματικές ενότητες του κειμένού και να δικαιολογήσετε το χωρισμό τους.
Β.3 Παρ' όλη τη φανερή ομοιότητα, ο κλώνος δεν μπορεί να είναι ταυτόση¬μος με το γονέα του. Πού, κατά τη συντάκτρια του κειμένου, έγκειται η μεταξύ τους διαφορά;

Β.4 ,Ενα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας» χαρακτηρίζει η συντάκτρια του κειμένου τα γενετικά αντίγραφα που θα προκύψουν μέσα απ' την κλωνο¬ποίηση. Να εξηγήσετε το νόημα του χαρακτηρισμού αυτού.

Β.5 «τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας», «... συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα», «Κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο καρκίνος», «Ας φοράνε οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου»: Να αποδώσετε με κυ¬ριολεκτικό λόγο τις παραπάνω μεταφορικές φράσεις του κειμένου.

Β.6 ψόγους, άνεση, παρέα, να εκδηλώσει, να μην δεχτούν: Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου. Ι

Γ. Ποια οφέλη και ποιοι κίνδυνοι πιστεύετε ότι μπορούν να προκύψουν απ' την ανάπτυξη της γενετικής και ειδικότερα της κλωνοποιησης; Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα αποδεικτικό δοκίμιο 400-500 λέξεων.

Ανθρώπινα διακαιώματα (Κριτήριο αξιολόγησης)

  Αναρτήθηκε από Σωτηρία Σιαμαντούρα

intro test ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Αλήθειες για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Η συζήτηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα εμπλουτίζεται καθημερινά τόσο στο θεωρητικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο που σχετίζεται με τις πρακτικές πλευρές ενός ανθρώπινου χάρτη, ενός ατελούς σχεδίου που βάλλεται από αδικίες. Και κάθε συζήτηση καταλήγει στην ίδια κοινή παραδοχή: είναι φοβερά δύσκολη η εφαρμογή των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρά η διατύπωσή τους.
Αναγνωρίζεται μάλιστα η αντίστροφη σχέση μεταξύ ρητορικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα και πραγματικής τους προστασίας. Ντοκουμέντα, όπως ο Χάρτης του ΟΗΕ του 1945, η Σύμβαση για τη Γενοκτονία του 1948 (που προστατεύει θρησκευτικές, φυλετικές και εθνοτικές ομάδες από την εξόντωση), οι Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 που ενισχύουν την προστασία των αμάχων και η Διεθνής Σύμβαση για το Ασυλο του 1951 που προστατεύει τα δικαιώματα των προσφύγων, δεν καθοδηγήθηκαν από κράτη που εφάρμοζαν ήδη αυτό που κήρυσσαν. Και ακόμη, πολλά από τα κράτη που συνέβαλαν στη σύνταξη της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 1948 στα Ηνωμένα Εθνη δεν έβλεπαν κάποια σοβαρή αντίφαση στο να υπογράφουν κανόνες στο εξωτερικό και να συνεχίζουν την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο εσωτερικό. Έτσι, δεν αποτελεί σύμπτωση και δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα «θριαμβεύουν» σε μια χρονική περίοδο μεγάλης δυσφορίας από την κατάρρευση ηθικών βεβαιοτήτων και πολιτικών προγραμμάτων και μέγιστου άγχους όσον αφορά προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ζωής.
Η πολιτική των ισχυρών του πλανήτη λόγου χάρη, για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι η πιο παράδοξη. Προκύπτει από χώρες με μεγάλη παράδοση εθνικών δικαιωμάτων που καθοδηγούν τον κόσμο να καταγγέλλει τις παραβιάσεις που διαπράττουν οι άλλοι, και που οι ίδιες αρνούνται να επικυρώσουν στις διεθνείς συμβάσεις. Ο θρίαμβος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το «τέλος της ιστορίας» που τον συνοδεύει, κρύβουν ίσως μια τελική μετάλλαξη του διεθνούς δικαίου σε νομιμοποιητικό τέχνασμα μερικών από τα πιο σκληρά καθεστώτα και εξουσίες.
Μήπως οι υπουργοί των Εσωτερικών θα έπρεπε να προέρχονται από τις τάξεις των πρώην προσφύγων, οι υπουργοί Κοινωνικών Ασφαλίσεων από τις τάξεις των ανέργων και αστέγων και οι υπουργοί των Οικονομιών να έχουν υποστεί τον εξευτελισμό μιας χρεοκοπίας; Κάτι τέτοιο βεβαίως είναι αδύνατο να συμβεί. Αλλά θα μπορούσαν εύκολα τα ανθρώπινα δικαιώματα να σταματήσουν να χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν «ανθρωπιστικούς» βομβαρδισμούς και γεωπολιτικές ή άλλες νεοαποικιακού τύπου κατακτήσεις. Υπάρχουν δυνατότητες, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση για ανασύνταξη του χάρτη των δικαιωμάτων.
(Διασκευασμένο άρθρο από τον ημερήσιο Τύπο για την παρουσίαση των βιβλίων «Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ως Πολιτική και ως Ειδωλολατρία» του Μάικλ Ιγκνάτιεφ και «Το Τέλος των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων» του Κώστα Δουζίνα).
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.
Μονάδες 25
Β.1. Ποια μέθοδο πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη δεύτερη παράγραφο. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες 5
Β.2. Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη (μονάδες 6) και τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου (μονάδες 4).
Μονάδες 10

Β.3. α. τέχνασμα, επικυρώσουν, παράδοξη, καταγγέλλει, παραβίαση, εξόντωση:Για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις να δώσετε μία συνώνυμη.
Μονάδες 6
Β.3. β. δικαιώματα, θεωρητικό, ατελούς, παραδοχή : Για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις να δώσετε από ένα αντώνυμο.
Μονάδες 4
Β.4. «είναι φοβερά δύσκολη η εφαρμογή των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρά η διατύπωσή τους».
Να αναπτύξετε αυτή την άποψη σε μία παράγραφο 80 – 90 λέξεων
Μονάδες 10

Γ Διαβάζετε στην τάξη σας το κείμενο που σας δόθηκε και συζητάτε για την κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην εποχή μας. Με αφορμή αυτή τη συζήτηση συντάσσετε ένα άρθρο 500 – 600 λέξεω, που θα δημοσιευτεί στη σχολική σας εφημερίδα στο οποίο να εξηγήσετε τις αιτίες και τους παράγοντες που δυσκολεύουν την εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην εποχή μας. Επιπλέον να παρουσιάσετε τρόπους με τους οποίους τα ανθρώπινα διακιώματα θα μπορούσαν να προστατευτούν αποτελεσματικά.
(500-600 λέξεις)

Μονάδες 40

Διάλογος

Η αρετή του γραπτού λόγου είναι διδακτή ή όχι;
 γράφει ο Ευθύμιος Αθ. Κουφογιάννης

Το ερώτημα για το αν μπορεί να διδαχθεί το μάθημα της 'Έκθεσης ομοιάζει σε σημαντικό βαθμό με τον προβληματισμό του Σωκράτη στο διάλογό του με τον Πρωταγόρα για το "διδακτό της πολιτικής αρετής".
Μ' άλλα λόγια είναι έμφυτο το χάρισμα του γραπτού λόγου ή μεταδίδεται με τη διδασκαλία;
Και ποια γνωρίσματα πρέπει να έχει ένα γραπτό έκθεσης ώστε ν' αξιολογηθεί "αντικειμενικά" ο μαθητής στο σχολείο; Τα ψυχικά και έμφυτα χαρίσματά του, το σύνoλο των γνώσεων και των παραστάσεων που απέκτησε στη ζωή του ή και τα δύο;
Αλλά ας δούμε πρώτα τις απόψεις μερικών μεγάλων παιδαγωγών για τον ορισμό της έκθεσης.(1)

Ο Δελμούζος «ψάχνει στην έκθεση την ψυχή των παιδιών, την αυθόρμητη έκφρασή τους, τη σχέση του σχολείου και της πραγματικής ζωής». .
Ο Παπαϊωάννου τονίzει ότι "η έκθεση είναι το μόνο μάθημα, το οποίον είναι έργο και κτήμα αυτού του μαθητού, είναι ολόκληρος η ψυχική ζωή του".
Παρόμοια είναι και η άποψη του Κουντουρά: "Η έκθεση είναι το σπουδαιότερο έργο του παιδιού που συγκεντρώνει όλες του τις δυνάμεις".
Ποιες απόψεις όμως επικρατούν σήμερα για την έκθεση; Εδώ και κάμποσα χρόνια οι μαθητές του Λυκείου διδάσκονται τα βιβλία "'Εκφραση- Εκθεση" πράγμα που δείχνει ότι το μάθημα αντιμετωπίζεται τουλάχιστον και ως γλωσσικό.
'Ετσι ο μαθητής-συγγραφέας "υποχρεώνεται" να επικοινωνήσει με τον αναγνώστη με βάση κάποιον κοινώς αποδεκτό γλωσσικό κώδικα, τους κανόνες που καθορίζουν τη δομή της μητρικής του γλώσσας ή έστω της καθομιλουμένης κοινής νεοελληνικής γλώσσας.
Η έκθεση λοιπόν, σύμφωνα με το σύγχρονο ορισμό, απεικονίζει τη γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα του μαθητή, στον προφορικό και γραπτό λόγο.
Σύμφωνα με τη μελέτη των CaηaΙe και Swaiη (1980) (2) «η γλωσσική ικανότητα ενός ατόμου συνίσταται από τη γραμματική γνώση (γνώση των γραμματικών κανόνων), από την κοινωνιογλωσσική γνώση (γνώση των κοινωνικοπολιτισμικών κανόνων, των κανόνων της συνοχής και συνεκτικότητας του λόγου), καθώς και από τη δυνατότητα να εφαρμόζει στην πράξη τους παραπάνω κανόνες".
Για την Bachman (1990), επίσης, «η επικοινωνιακή γλωσσική ικανότητα περιλαμβάνει τρία συστατικά μέρη: τη γλωσσική γνώση, τη στρατηγική γνώση, και τους ψυχοφυσιολογικούς μηχανισμούς. Τη γλωσσική γνώση συνθέτουν η γραμματική γνώση, η κειμενική γνώση, η κοινωνιολογική γνώση».
Η στρατηγική γνώση δηλώνει τη νοητική ικανότητα του χρήστη της γλώσσας να μετατρέπει τα συστατικά της γλωσσικής γνώσης σε επικοινωνιακή. Οι ψυχοφυσιολογικοί μηχανισμοί αναφέρονται στη νευρολογική και στην ψυχολογική διαδικασία, η οποία εμπεριέχεται στην παραγωγή της γλώσσας ως φυσικού φαινoμένoυ.
Θεωρητικά, λοιπόν ο σκοπός της έκθεσης είναι να επικοινωνήσει ο μαθητής-πομπός με τους δέκτες του όχι σύμφωνα με κάποιους στερεότυπους κανόνες αλλά ανάλοyα με το γλωσσικό επίπεδό τους και με το σκοπό για τον oποίo γράφει.
'Αρα οι διδάσκοντες το μάθημα της έκθεσης θα έπρεπε να το λαμβάνουν υπόψην τους, στην αξιολόγηση και βαθμολόγηση, περισσότερο ως γλωσσικό μάθnμα και λιγότερο ως μάθημα περιεχομένου. Κάτι τέτοιο όμως θα ερχόταν σ' αντίθεση με τις οδηγίες του υπουργείου Παιδείας που ορίζει ρητά ότι «το περιεχόμενο της έκθεσης αξίζει τις μισές μονάδες της συνολικής βαθμολόγησης του γραπτού».
Επίσης, αυτό που ενισχύει την παραπάνω άποψη είναι ότι ο μαθητής δε διδάσκεται κάποιο συγκεκριμένο περιεχόμενο όπως λ.χ. στο μάθημα της ιστορίας. Άλλωστε n πνευματική συγκρότηση και ο χαρακτήρας του μαθητή εξακριβώνεται και με τη δοκιμασία του σ' άλλα μαθήματα, οπότε η έκθεση δεν αποτελεί το μοναδικό "καθρέπτη" των διδασκομένων.
Ετσι λοιπόν σήμερα δύο εντελώς διαφορετικές εκθέσεις μπορούν να πάρουν τον ίδιο βαθμό, γιατί κρίνονται κυρίως από την ποιότητα κι όχι από την ποσότητα.
Οπότε παρακάμπτεται το δίλημμα του βαθμολογητή εξαιτίας των επίσημων οδηγιών.
Ακόμη όμως το ερώτημα εξακολουθεί να πλανάται: μήπως χάριν της αντικειμενικής αξιολόγησης, αναγκαζόμαστε να "τυποποιήσουμε" κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας, το μάθημα της έκθεσης και έτσι να πετυχαίνουμε τελικά την υποβάθμιση της κριτικής σκέψης του μαθητή;
Κι εδώ υπάρχει ικανός αντίλογος(3): «όσο το μάθημα αξιολογείται και μπαίνει σε μια διαδικασία εξέτασης ο μαθητής ακολουθεί το δόγμα "0 σκοπός αγιάζει τα μέσα" για να επιτύχει και πολύ λίγο έως καθόλου αφήνει ελεύθερο τον εαυτό του να εκφραστεί αυθόρμητα και ελάχιστα περιθώρια στον διδάσκοντα να κάνει την προσωπογραφία του.
Αποκλείεται λοιπόν κάποιος να έχει έμφυτο ταλέντο και μια ιδιαίτερη λογοτεχνική κρίση; Αν η απάντηση είναι θετική τότε απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εμπνευσμένη και συστηματική διδασκαλία της γλώσσας από πολύ μικρή ηλικία. Σ' αυτή την περίπτωση λαμβάνεται υπόψην ότι ο ορισμός του ταλέντου ισοδυναμεί με τη συμμόρφωση προς τους γλωσσικούς κανόνες.
Τι γίνεται όμως με τους αυτοδίδακτους λαϊκούς ποιητές που ενδεχομένως δεν υπoβάλλoνται σε συστηματική γλωσσική διδασκαλία; Εδώ χρειάζεται να εξετασθεί η σχέση προφορικού - γραπτού λόγου. Ο προφορικός λόγος, επίσημος και "ιδιωματικός" κυριαρχεί στην καθημερινή ζωή, εξασκείται ελάχιστα και πολλές φορές μένει στάσιμος στη δομή του με αποτέλεσμα να υπάρχει χάσμα με την καθομιλουμένη γλώσσα.
'Ετσι υφίσταται το γλωσσολογικό πρόβλημα που οι δύο όψεις του έχουν φανατικούς υποστηρικτές: Οι κανόνες της μητρικής γραπτής γλώσσας διαμορφώνονται ή πρέπει να διαμορφώνονται ακολουθώντας την εξέλιξη του προφορικού λόγου ή το αντίστροφο; 'Οσο υπάρχει αυτό το πρόβλημα και το μάθημα της έκθεσης είναι περισσότερο γλωσσικό τόσο θα επιτείνεται η σύγχυση γύρω από την ταυτότητα και το σκοπό της στο σχολείο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠAPΑΠOMΠΕΣ
1) Πρακτικά Α' Πανελληνίου Συνεδρίου "Η διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας’’, Κυριακή Αδαλόγλου: "Η έκθεση ως προσωπική δημιουργία μέσα από τη γλωσσική έκφραση των μαθητών", σελ. 237
2) 0.Π. σελ. 238.
3) Πρακτικά Β' Πανελληνίου Συνεδρίου, "Η διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας’’,Α.Β. Μουμτζάκης: "Προβλήματα της έκθεσης στις Γενικές Εξετάσεις", σελ. 114.

Επιστήμη και ευθύνη

Επιστήμη : Η τεκμηριωμένη γνώση που απορρέει από την παρατήρηση, το πείραμα και τη λογική απόδειξη με βάση καθορισμένη μεθοδολογία. Οι γνώσεις αυτές οργανώνονται σε διάφορους τομείς (επιμέρους κλάδοι των επιστημών) και επιδιώκουν να ερμηνεύσουν τα φαινόμενα της φύσης και της κοινωνίας (φυσικοθετικές και κοινωνικές επιστήμες) ή την ανθρώπινη συμπεριφορά (ανθρωπιστικές επιστήμες).



Ρόλος και στόχοι της επιστημονικής ανάπτυξης 
• Να κατανοήσει το κοσμικό μυστήριο και να απαντήσει στα αιώνια ερωτήματα του ανθρώπου για τη ζωή και τον κόσμο ανακαλύπτοντας τη βέβαιη και αντικειμενική αλήθεια, αυτή που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
• Να φωτίσει πνευματικά τον άνθρωπο, να συμβάλλει στην απαλλαγή του από την άγνοια, τις δεισιδαιμονίες και τις προκαταλήψεις και να ερμηνεύσει την ανθρώπινη συμπεριφορά συμβάλλοντας στην αυτογνωσία και την αυτοβελτίωση.
• Να ερμηνεύσει το φυσικό περιβάλλον και να το κατανοήσει στις πραγματικές του διαστάσεις συμβάλλοντας στην προστασία του και στην απελευθέρωση του ανθρώπου από τους περιορισμούς που θέτει η φύση.
• Να απαλλάξει τον άνθρωπο από τις ασθένειες, ανεβάζοντας το μέσο όρο ζωής και βελτιώνοντας την ποιότητά της (Ιατρική, Γενετική).
• Να εξασφαλίσει τη βελτίωση των συνθηκών της καθημερινής ζωής και εργασίας παρέχοντας αγαθά και ανέσεις που ελαφρύνουν τη ζωή του και τον απαλλάσσουν από την επίμοχθη εργασία.
• Να κατανοήσει τη δομή και τη λειτουργία του κοινωνικού περιβάλλοντος και να συντελέσει στη βελτίωση της λειτουργίας των θεσμών της (οικογένεια, εκπαίδευση, οικονομία, δημοκρατία κ.ά.), ώστε να ικανοποιούνται αποτελεσματικότερα οι κοινωνικές ανάγκες.

Η ευθύνη του επιστήμονα
• Αναζήτηση της γνώσης, άριστη κατάρτιση στο αντικείμενό του και ευρύτερη καλλιέργεια και παιδεία, ώστε να αποφεύγει την πνευματική μονομέρεια.
• Καθορισμός φραγμών και ορίων στην επιστημονική έρευνα με γνώμονα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του περιβάλλοντος και της ζωής.
• Ανάληψη της ευθύνης για την παραγόμενη γνώση. Οφείλει να αναρωτιέται σε ποιον παρέχει τη γνώση, με ποια μέσα την παράγει και για ποιο σκοπό θα χρησιμοποιηθεί.
• Συνεργασία με άλλους επιστήμονες για την επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων σε προγράμματα που υπηρετούν την ειρήνη, την ευημερία, την υγεία και την προστασία της φύσης, ώστε η επιστήμη να γίνεται κοινωνικό λειτούργημα.
• Διαφώτιση της κοινής γνώμης για τη συνετή χρησιμοποίηση των επιτευγμάτων της επιστήμης, εξήγηση της σημασίας και των κινδύνων που απορρέουν απ΄ αυτά.
• Αντίσταση στην κερδοσκοπία, τις οικονομικές πιέσεις, τον τυχοδιωκτισμό και τις σειρήνες της δόξας και της δημοσιότητας. Η εντιμότητα και η συνέπεια λόγων και έργων διακρίνει τον υπεύθυνο επιστήμονα από τον απλό τυχοδιώκτη.

Προβλήματα που οφείλονται στην αρνητική χρήση των επιστημονικών επιτευγμάτων
1. Στράτευση της γνώσης σε πολεμικούς σκοπούς / Κίνδυνοι για την ειρήνη
Η δύναμη της επιστημονικής γνώσης χρησιμοποιείται στα πλαίσια του διεθνούς ανταγωνισμού για την εξασφάλιση της υπεροπλίας. Έτσι τα κράτη κατευθύνουν την επιστημονική έρευνα στην παραγωγή όλο και πιο φονικών όπλων μαζικής καταστροφής υπονομεύοντας την ειρήνη στον πλανήτη.

2. Οικολογικό πρόβλημα
Η επιστημονική γνώση πολλαπλασιάζει την παρέμβαση του ανθρώπου πάνω στο περιβάλλον με την αλόγιστη βιομηχανική ανάπτυξη και την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων με συνέπεια να διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία.

3. Υπέρβαση του μέτρου – Ύβρις
Η επιστημονική πρόοδος απελευθερώνει τρομακτικές δυνάμεις τις οποίες ο άνθρωπος αδυνατεί να τιθασεύσει. Η παρέμβαση του ανθρώπου στο έργο της φύσης μπορεί να έχει ανεξέλεγκτες επιπτώσεις, εφόσον η ανθρώπινη αλαζονεία μπορεί να ανοίξει «το κουτί της Πανδώρας» και η Νέμεση(τιμωρία) να διαδεχτεί την Ύβρη (αλαζονεία).

4. Κερδοσκοπική διαχείριση του επιστημονικού πλούτου/ Κλωνοποίηση
Σημαντικοί κίνδυνοι απορρέουν από την κερδοσκοπική διαχείριση και οικονομική εκμετάλλευση των επιστημονικών ανακαλύψεων στον τομέα της Γενετικής. Για παράδειγμα η εξάπλωση των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων εξασφαλίζει τεράστια κέρδη στις επιχειρήσεις, αλλά εγκυμονεί πιθανούς κινδύνους για την υγεία. Επιπλέον η παραγωγή εμβρύων για «ανθρώπινα ανταλλακτικά» αποτελεί μια χαρακτηριστική ζοφερή πιθανότητα.

5. Πολιτική εκμετάλλευση της επιστημονικής γνώσης
Η επιστημονική γνώση γίνεται συχνά όπλο χειρισμού της κοινής γνώμης (προπαγάνδα, διαφήμιση), παραβίασης των ατομικών ελευθεριών (επόπτευση ιδιωτικής ζωής) και προσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (ψυχολογικός εξαναγκασμός, βασανιστήρια κ.ά. ).

6. «Επιστήμη για την επιστήμη» / πνευματική μονομέρεια
Η επιστημονική πρόοδος αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός, ενώ είναι απλώς ένα μέσο. Η αντίληψη αυτή καθιστά τον επιστήμονα μονομερή και τον απομονώνει από την κοινωνική ζωή και τα προβλήματα, με αποτέλεσμα να λειτουργεί περισσότερο ως επαγγελματίας παρά ως πνευματικός άνθρωπος με κοινωνική αποστολή.


Πως θα προστατευτούμε από την αρνητική χρήση των επιστημονικών επιτευγμάτων ;
Αποτελεί, λοιπόν, ζωτική ανάγκη για την ανθρωπότητα ο προσανατολισμός της επιστημονικής προόδου σε ανθρωπιστικούς σκοπούς, ώστε να αποφύγουμε τους παραπάνω κινδύνους που απειλούν το μέλλον της ανθρωπότητας. Γι’ αυτό απαιτείται:
• Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και η ανάδειξη και κατανόηση των κινδύνων, εφόσον η επιστημονική πρόοδος μας αφορά όλους.
• Ο καθορισμός των ορίων και των μέσων της επιστημονικής έρευνας από τη δημοκρατική πολιτεία και τους διεθνείς οργανισμούς με τη θέσπιση διεθνούς νομοθετικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τον αυστηρό έλεγχο των ερευνητικών κέντρων και τη διαφάνεια.
• Η πολιτική βούληση των κυβερνήσεων και η διεθνής συνεργασία για να προστατευτεί η κοινωνία από τον κίνδυνο της ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας των επιχειρήσεων και του τυχοδιωκτισμού ανεύθυνων επιστημόνων.
• Η υιοθέτηση από την ίδια την επιστημονική κοινότητα δεοντολογικών κανόνων και η μέριμνα για την εφαρμογή τους στα πλαίσια των επιστημονικών ερευνών.
• Η υπευθυνότητα και η συνειδητοποίηση της κοινωνικής διάστασης του ρόλου του επιστήμονα και η ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, ώστε με την ένταξη της επιστημονικής του δράσης στην υπηρεσία της κοινωνίας η επιστήμη να γίνεται κοινωνικό λειτούργημα.
• Η ολοκληρωμένη παιδεία και η ηθική συγκρότηση του επιστήμονα: εντιμότητα, συνέπεια, ανιδιοτέλεια, συναίσθηση της κοινωνικής του αποστολής.


ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ

O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται ως αιώνας των μεγαλύτερων και σημαντικότερων κοινωνικο-οικονομικών αλλαγών. Με τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, ο μέσος "Δυτικός άνθρωπος" ζει στο κατώφλι του 21ου αιώνα μία πολύ διαφορετική καθημερινή ζωή από τον αντίστοιχο άνθρωπο των αρχών του 20ου αιώνα. Ένα σημαντικό ποσοστό ευθύνης γι' αυτές τις δραματικές αλλαγές στην καθημερινή ζωή φέρει και η πρόοδος στις λεγόμενες βιοϊατρικές επιστήμες. Η ανακάλυψη της δομής του DNA, πριν από 45 περίπου χρόνια, και η επακόλουθη "έκρηξη γνώσης" στους τομείς της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής φέρνουν την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μια νέα τάξη πραγμάτων.
Έχουμε πλέον επιλύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της στειρότητας με τη χρήση μεθόδων τεχνητής αναπαραγωγής και ταυτόχρονα είμαστε σε θέση να επιλέξουμε το φύλο του παιδιού μας. Η πλήρης χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος αλλά και η υφιστάμενη απομόνωση και ο χαρακτηρισμός της λειτουργίας μερικών εκατοντάδων γονιδίων θα οδηγήσουν πιθανότατα στο εγγύς μέλλον στη θεραπεία πολλών ασθενειών. Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί και τρόφιμα υπόσχονται ότι θα επιλύσουν το πρόβλημα του υποσιτισμού, όμως ταυτόχρονα δημιουργούν τεράστια βιοηθικά προβλήματα. Παράλληλα, η πρόσφατη κλωνοποίηση ζωντανών οργανισμών μπορεί να επιλύσει και αυτή θέματα υποσιτισμού και επάρκειας οργάνων, όμως εγκυμονείται κίνδυνος δημιουργίας γενεών πανομοιοτύπων οργανισμών προς εκμετάλλευση και ταυτόχρονα αναδεικνύει επικίνδυνες απόψεις περί δημιουργίας μιας "αρίας φυλής".
Πού βαδίζουμε, άραγε; Για χάρη ποιας προόδου και μελλοντικής ευδαιμονίας η επιστημονική κοινότητα αλλά και ολόκληρη η ανθρωπότητα πρέπει, αλόγιστα, να συνεχίσει αυτό τον δρόμο;
Το μείζον ερώτημα της ανθρωπότητας και η διαχρονική αγωνία της είναι να εξηγηθεί ο σκοπός και το νόημα της ζωής και του θανάτου. Εάν προσεγγίσουμε κάποτε την αλήθεια αναφορικά με αυτά τα θεμελιακά ερωτήματα, ίσως μπορέσουμε τότε να επαναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας και τους τρόπους επίτευξής των. (...) Αποτελεί κανόνα της φύσης, κανόνα της βιολογίας, να υπάρχει και "θεϊκά" να μη διαταράσσεται η θεμελιώδης ακολουθία: γένεση, ζωή, αναπαραγωγή, θάνατος. Με βάση τα προαναφερόμενα, εάν οι άνθρωποι ήταν αθάνατοι ή γενικότερα κάποια μορφή ζωής ήταν αθάνατη, το οξύμωρο συμπέρασμα είναι ότι: το συγκεκριμένο είδος ζωής θα εξέλιπε μέσα σε λίγες σχετικά γενεές, διότι το περιβάλλον θα άλλαζε και δεν θα μπορούσαν αυτοί οι ζωντανοί οργανισμοί που το απαρτίζουν να αλλάξουν, ώστε να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. (...)
Μέχρις ότου απαντηθούν, εάν ποτέ, τέτοιου είδους φιλοσοφικά ερωτήματα, η δυνατότητα επίτευξης αθανασίας φαίνεται να βρίσκεται εκτός των γνωστών βιολογικών νόμων της φύσης. Αντίθετα, είναι προτιμότερο να βρεθούν εκείνοι οι τρόποι, ώστε να μετατραπεί το "ζην" σε "ευ ζην". Δηλαδή να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν εκείνα τα τεχνολογικά επιτεύγματα, τα οποία θα έχουν αποτέλεσμα οι άνθρωποι να γεννιούνται, να ζουν και να γερνούν με υγεία.
Είναι βέβαιο πως η Μοριακή Βιολογία και η Γενετική έχουν ανοίξει νέους ορίζοντες στη μελέτη και κατανόηση της λειτουργίας του ανθρώπινου οργανισμού. Αυτό το ταξίδι, το οποίο ξεκίνησε πριν από λίγα σχετικά χρόνια στον άγνωστο και μαγευτικό κόσμο των βιολογικών νοημάτων της ζωής, δεν είναι ούτε εύκολο ούτε γρήγορο. Οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με υπομονή, με περίσσεια γνώση, με αμφισβήτηση, αλλά προπαντός με ηθική δεοντολογία. Σε κάθε περίπτωση, η Πολιτεία πρέπει να κρίνει και να αξιολογεί τους καρπούς και τις εμπειρίες τέτοιων εγχειρημάτων. Υπάρχουν άραγε γονίδια αθανασίας; Θα διαλευκανθούν πλήρως οι μοριακοί μηχανισμοί που διέπουν τη ζωή και τον θάνατο; Θα αποδεχθεί, ηθικά, η ανθρωπότητα σε μια τέτοια περίπτωση να παρέμβει; Αποτελεί προσωπική εκτίμηση ότι είναι προτιμότερο να στοχεύεται η ανεύρεση τρόπων βελτίωσης της ποιότητας της καθημερινής ζωής παρά τα επικίνδυνα ταξίδια με γνώμονα την ανθρώπινη ματαιοδοξία. Άλλωστε, όπως και ο ποιητής έχει δηλώσει:
... ηδονικά παντοτινά ζητάμε, μάταια πάντα...

(Διασκευή άρθρου του Στάθη Γκόνου από τον ημερήσιο τύπο)

Α. Για τις ανάγκες μιας συζήτησης που πρόκειται να γίνει στην τάξη σας με θέμα την εξέλιξη της Γενετικής, μελετήσατε το παραπάνω κείμενο. Να γράψετε μια περίληψη του κειμένου αυτού με την οποία θα ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για το περιεχόμενό του. (100-120 λέξεις)
Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε 70-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: "εγκυμονείται κίνδυνος δημιουργίας γενεών πανομοιοτύπων οργανισμών προς εκμετάλλευση".
Μονάδες 10

Β2. α. Με ποια συλλογιστική πορεία (επαγωγική-παραγωγική) αναπτύσσει τη σκέψη του ο συγγραφέας στην πρώτη παράγραφο του κειμένου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Β2. β. Να εντοπίσετε τον τρόπο και τα μέσα πειθούς στην πρώτη παράγραφο.
Μονάδες 4+4=8

Β3. Σε ένα κείμενο επιστημονικού λόγου συναντάμε συχνά ένα ειδικό λεξιλόγιο, δηλαδή τους ειδικούς όρους που χρησιμοποιούνται σε μια συγκεκριμένη επιστήμη. Να γράψετε τέσσερις από αυτούς τους όρους που περιέχονται στο κείμενο αυτό.
Μονάδες 4

Β4. Ποιες είναι οι εκφράσεις του μεταφορικού και εικονοπλαστικού λόγου που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και ποια συναισθήματα προκαλούν στον αναγνώστη;
Μονάδες 5

Β5. Να δώσετε ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: αναπαραγωγής, θεμελιακά, διαταράσσεται, απαρτίζουν.
Μονάδες 8

Γ. Πληροφορηθήκατε από τον ημερήσιο τύπο ότι σε ερευνητικό κέντρο πρόκειται να γίνουν πρωτοποριακά πειράματα Γενετικής και προβληματιστήκατε για τη χρήση των αποτελεσμάτων τους. Να γράψετε ένα άρθρο για το περιοδικό του σχολείου σας, στο οποίο να εκφράσετε τις ανησυχίες σας για ενδεχόμενη κακή εφαρμογή της επιστημονικής γνώσης και να τονίσετε με επιχειρήματα ότι είναι αναγκαίο η επιστήμη να βρίσκεται διαρκώς στην υπηρεσία του ανθρώπου. (500-600 λέξεις)
Μονάδες 50

Θανατική ποινή

                                                                                                                             Γιάννα  Σαμαρά        

Τζίμμυ Μπόυλ:

Η εκδίκηση του πρώην ισοβίτη

      Ο Τζίμμυ Μπόυλ, πρώην ισοβίτης, είχε χαρακτηρισθεί «Ο πιο βίαιος άνθρωπος στη Σκοτία». επιτυχημένος γλύπτης σήμερα, εξέδωσε και το πρώτο μυθιστόρημά του. Ο Μπόυλ πιστεύει πως δεν είχε επιλογές: «Ξεκίνησα τα ισόβια μόλις βγήκα από τη μήτρα», τονίζει. Ο πατέρας του ήταν διαρρήκτης χρηματοκιβωτίων και σκοτώθηκε σε σύγκρουση συμμοριών όταν ο Τζίμμυ ήταν πέντε χρόνων. Η μητέρα του μεγάλωσε τον ίδιο και τους τρεις αδελφούς του σ' ένα δωμάτιο δουλεύοντας ως καθαρίστρια από τις 5 το πρωί έως τις 9 το βράδυ. Ο Τζίμμυ πέρασε σταδιακά από τους βανδαλισμούς και τις κλοπές, στα μαχαιρώματα και τελικά στον φόνο: 23 χρόνων το 1967 , καταδικάσθηκε για τον φόνο μέλους μιας αντίπαλης συμμορίας -ο ίδιος υποστηρίζει ότι τον μαχαίρωσε, αλλά τον σκότωσε κάποιος άλλος της συμμορίας. Ενώ εξέτιε την ποινή των ισοβίων που του επιβλήθηκε, καταδικάσθηκε σε άλλα έξι χρόνια επειδή προσπάθησε να σκοτώσει έξι δεσμοφύλακες, και άλλα έξι επειδή επιτέθηκε σ' έναν άλλο.

     Τη γλυπτική την ανακάλυψε το 1973, όταν μεταφέρθηκε στην πειραματική Ειδική Μονάδα της φυλακής του Μπάρλινι, όπου οι κρατούμενοι ενθαρρύνονταν να εκφράζονται χωρίς βία. Η μονάδα έκλεισε γιατί η λειτουργία της κρίθηκε πολύ δαπανηρή, πρόλαβε όμως να έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα στην περίπτωση του Μπόυλ. Ο πρώην ισοβίτης πουλάει σήμερα τα γλυπτά του γύρω στα 5 εκατομμύρια δραχμές έκαστον και έχει πλουτίσει. [...]. Πενήντα πέντε χρόνων σήμερα, ο Μπόυλ δεν θέλει να «εκπορνεύσει» τις εμπειρίες του και σπάνια δίνει συνεντεύξεις. Ωστόσο η έκδοση του πρώτου μυθιστορήματός του «Ήρωας του Υποκόσμου», εκδ. Serpent) τον έκανε να μιλήσει στην Ντέμπορα Ρος του «Ιντιπέντεντ» για την «εκδίκηση» που αισθάνεται πως πήρε από μια κουλτούρα η οποία παράγει βίαιους εγκληματίες και ένα σύστημα που αρνείται επίμονα να τους απολυτρώσει. «Είναι η εκδίκησή μου εναντίον εκείνων που δεν καταλαβαίνουν ότι ο άνθρωπος μπορεί ν' αλλάξει προς το καλύτερο», εξηγεί ο πρώην ισοβίτης. «Αυτοί που δουλεύουν στο σωφρονιστικό σύστημα αισθάνονται πολύ πιο άνετα με την αποτυχία παρά με την επιτυχία. Ευχαριστιούνται όταν υπάρχουν άνθρωποι που μπαινοβγαίνουν στη φυλακή. Είμαι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία που είχαν ποτέ οι σκοτσέζικες φυλακές, αλλά δεν μ’ αφήνουν να μπω και να μιλήσω στις φυλακές τους. Αντί να τους τιμά αυτό που έγινα, σαν να ενοχλούνται γιατί νίκησα το σύστημα».

                                                                                    Γιώργος Αγγελόπουλος, εφημ. Τα Νέα, 2 7.1.1999

ΑΣΚΗΣΕIΣ

Α. Να παρουσιάσετε στην τάξη το περιεχόμενο του αποσπάσματος με μια περίληψη 80 -1 00 λέξεων .

Β1. Παρ' όλα τα σχόλια που περιέχει το προηγούμενο κείμενο, τυπικά αποτελεί είδηση και εντάσσεται στην ειδησεογραφική δημοσιογραφία. Ποια από τα γνωρίσματά του μάς εμποδίζουν να θεωρήσουμε ότι είναι άρθρο;

Β2. «Αυτοί που δουλεύουν... γιατί νίκησα το σύστημα». Με τι είδους συλλογιστική πορεία είναι οργανωμένο το επιχείρημα;

Β3. Πού αποδίδει ο πρώην ισοβίτης την εγκληματικότητα;

Β4. Τι εννοεί ο πρώην ισοβίτης αναφερόμενος «στο σύστημα που αρνείται επίμονα να απολυτρώσει» τους βίαιους εγκληματίες;

Β5. Βασισμένοι στο προηγούμενο απόσπασμα, να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων , σημειώνοντας Σωστό ή Λάθος:

α) Η Ειδική Μονάδα της φυλακής του Μπάρλινι έκλεισε λόγω αποτυχίας του σωφρονιστικού προ-

γράμματός της.

β) Ο πρώην ισοβίτης αποδίδει την εγκληματική συμπεριφορά του σε κληρονομικούς λόγους. 

γ) Οι φυλακές λειτουργούν, κατά τη γνώμη του πρώην ισοβίτη, περισσότερο σαν μηχανισμοί

αναπαραγωγής του εγκλήματος παρά ως αληθινά σωφρονιστικά ιδρύματα.

δ) Ο πρώην ισοβίτης ομολογεί πως διέπραξε τη δολοφονία για την οποία κατηγορήθηκε.

Β6. Να συμπληρώσετε τα κενά με σύνθετα του ρήματος τιμώ:

α) ------------------ πολλά προϊόντα λόγω αυξημένης ζήτησης.

β) ------------------ ό, τι κάνατε για μένα και σας είμαι ευγνώμων .

γ) ------------------ να μένω σιωπηλός, παρά να φλυαρώ.

δ) ------------------ τις ικανότητές του και φέρεται αλαζονικά

ε) μην ------------------τις ικανότητές σου, μπορείς να τον νικήσεις.

Β7. Να σχηματίσετε ονοματικά σύνολα με επίθετα που προσδιορίζουν το ουσιαστικό αποτέλεσμα και να γράψετε προτάσεις με δύο από αυτά.

Γ1. Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι θα μπορούσε να αναμορφωθεί το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας μας, ώστε να επιτελέσει αποτελεσματικότερα το έργο του; Υποθέστε ότι το κείμενό σας (300 -350 λέξεις) θα δημοσιευτεί ως άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου σας.

Γ2. Συνάπτετε φιλική σχέση με έναν αποφυλακισμένο. Παράλληλα όμως διαπιστώνετε πως όλο και περισσότερο σας αποφεύγουν οι υπόλοιποι φίλοι σας. Σ' ένα διάλογο μαζί τους να εκθέσετε

(300 -400 λέξεις) τα επιχειρήματα με τα οποία θα απορρίπτατε τις επικρίσεις τους.

Αφού επιλέξετε τη λέξη που ταιριάζει στη λέξη που σας δίνεται, να γράψετε ένα σύντομο κείμενο σχετικά με την αλαζονεία που συχνά διακρίνει το σύγχρονο άνθρωπο, χρησιμοποιώντας όσο περισσότερες λέξεις μπορείτε. Αν σας δυσκολεύουν τα θέματα αυτά, το κείμενο που θα συντάξετε να αναφέρεται στην ανάγκη ο άνθρωπος να χαλιναγωγήσει τα πάθη του.

1. αβουλία

α. αναποφασιστικότητα β. θεληματικότητα γ .αστοργία

2. αυταρέσκεια

α. ηθικότητα β. αυτοθαυμασμός γ .αμοραλισμός

3. αιδώς

α. εκγύμναση β. γειτνίαση γ .συστολή

4. πώρωση

α. διάτρηση β. απάθεια γ .κορεσμός

5. οπτιμισμός

α. ελπίδα β. ερμητισμός γ .φιλοχρηματία

6. σχολαστικότητα

α. απληστία β. συντηρητικότητα γ .προσποίηση

7. έπαρση

α. οίηση β. ειλικρίνεια γ. φιλαλληλία

8. εξυγίανση

α. αλλοίωση β. εξέλιξη γ. εκποίηση

9. ολιγωρία

α. αδιαφορία β. άγνοια γ. αμηχανία

10. αποσάθρωση

α. ανάπτυξη β. αμεροληψία γ .διάβρωση

11. παρέλκυση

α. αναβαπτισμός β. ανακατανομή γ .επιβράδυνση

12. επίσπευση

α. αναβλητικότητα β. σπουδή γ .αναστολή

13. ανακατανομή

α. αναδασμός β. ανακατασκευή γ. ορυμαγδός

14. ύφεση

α. εκτόνωση β. αναζωπύρωση γ .παρόξυνση

15. αναμόχλευση

α. κατευνασμός β. σπίλωση γ .ανακίνηση παθών

16. ανάκαμψη

α. συγκράτηση β. επινόηση γ. σύγχυση

Να βρείτε τη λέξη που ταιριάζει νοηματικά στη λέξη που σας δίνεται. Στη συνέχεια, να γράψετε ένα κείμενο με θέμα την κοινωνικοποίηση του ανθρώπου, χρησιμοποιώντας, αν είναι δυνατόν, το σύνολο των λέξεων.

1. εγκαρτέρηση

α. προσμονή β. αισιοδοξία γ .καρτερικότητα

2. εγκλιματισμός

α. οίηση β. εγκόλπωση γ. προσαρμογή

3. εγρήγορση

α. ετοιμότητα β. ευκινησία γ. θεσμοθέτηση

4. εθνεγερσία

α. έγερση έθνους β. εξέγερση /επανάσταση γ .εθνικοποίηση

5. έκρυθμος

α. χωρίς ρυθμό β. ανώμαλος /ταραγμένος γ. έκσπονδος

6. εκτραχηλισμός

α. αποχαλίνωση β. καταστροφή γ. αναίσχυντες πράξεις

7. εκτράχυνση

α. ηθική παρεκτροπή β. επιδείνωση γ. επιτάχυνση

8. εκφαυλισμός

α. εξαχρείωση β. εκφορά γ. εκφοβισμός

9. εμποτίζω

α. εμφυσώ β. φανατίζω γ. ενσταλάζω

10. εμφορούμαι

α. εμπνέομαι β. διακατέχομαι γ. επιφορτίζομαι

11. ενατενίζω

α. προσηλώνω β. εναρμονίζομαι γ. παρατηρώ

12. ενδιατρίβω

α. εικοτολογώ β. επιμένω λεπτομερώς γ. σταχυολογώ

13. ενδοσκόπηση

α. αυτοσκόπηση β. αυτοπαρατηρησία γ .αλαζονεία

14. εξάρτυση

α. ανάρτηση /κρέμασμα β. εφοδιασμός γ. έξαρση

15. εξελέγχω

α. ανασκευάζω β. αναδιαρθρώνω γ .ναρκοθετώ

16. εξορύσσω

α. χλευάζω β. αποκαλύπτω γ .εξοστρακίζω

17. εξυγίανση

α. επίνευση β. επάνοδος σε  καλή κατάσταση γ. υγεία

Να αντικαταστήσετε τις λέξεις με την έντονη γραφή με άλλες συνώνυμες και να τις χρησιμο-ποιήσετε γράφοντας ένα δικό σας κείμενο για τον τρόμο που κυριαρχεί στον πλανήτη μας.

1) Εξανθρωπισμός του σύγχρονου καταναλωτή, ο οποίος διακατέχεται από υλιστικές αντιλήψεις. 2) Πραγμάτωση αφοπλισμού, κατάργηση των πυρηνικών όπλων, εγκαθίδρυση παγκόσμιας ειρήνης. 3) Τα ποσά που διατίθενται για τους εξοπλισμούς να διατίθενται σε ειρηνικούς σκοπούς. 4) Εγκαθίδρυση κλίματος φιλίας και συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη. Ομαλή μετάβαση από μια κοινωνία στην οποία δεσπόζει η πολεμική βιομηχανία και οικονομία σε μια ειρηνική, χωρίς το φόβο των πολεμικών συγκρούσεων. 5) Πολιτιστική εξισορρόπηση και οικονομική ενίσχυση όλων των χωρών της γης. Μεταβίβαση της ιδιοκτησίας των πρώτων υλών σ' ένα διεθνή οργανισμό, ο οποίος θα τις έχει στην κυριαρχία του και θα τις διευθύνει σε όφελος όλων των λαών της γης. 'Έτσι, θα υπάρχει δίκαιη τακτοποίηση των πρώτων υλών. 6) Να υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία λόγου, τύπου, παρά τους κινδύνους που παραμονεύουν .7) Προσανατολισμός της παιδείας σε ανθρωπιστικά ιδεώδη  και διεθνιστικές αξίες. 8) Ανάπτυξη φιλικών σχέσεων ανάμεσα σε άτομα και λαούς. 9) Καλή χρήση του ελεύθερου χρόνου των νέων. Σ' αυτό επιβάλλεται να βοηθήσει και η κρατική φροντίδα. 10) Σωστή αγωγή της νεολαίας και κατάλληλος διαφωτισμός της από πνευματικές προσωπικότητες, χωρίς όμως και ανάλογη χειραγώγηση. 

Γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1^ο κείμενο. Γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει στην ανάπτυξη ποιοτικής εκπαίδευσης με την προαγωγή της κινητικότητας των πολιτών, την εκπόνηση κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τη δημιουργία δικτύων, την ανταλλαγή πληροφοριών και την ανάληψη δέσμευσης για τη δια βίου μάθηση.

Οι γλώσσες αποτελούν το θεμέλιο των δραστηριοτήτων αυτών. Οι πολύγλωσσοι πολίτες μπορούν καλύτερα να αξιοποιήσουν τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες που προσφέρει η ενοποιημένη Ευρώπη.

Η γλωσσική πολιτική της ΕΕ προωθεί την πολυγλωσσία με τελικό στόχο να μπορεί κάθε Ευρωπαίος πολίτης να ομιλεί τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες, παράλληλα με τη μητρική του. Ο στόχος αυτός εντάσσεται στη δήλωση των ηγετών της Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, τον Μάρτιο 2002, σύμφωνα με την οποία κάθε παιδί της ΕΕ πρέπει να διδάσκεται τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες από πολύ μικρή ηλικία.

 

Σταθμοί της γλωσσικής πολιτικής της ΕΕ:

 

Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Μαΐου 2009 σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης ("ET 2020")

Το Συμβούλιο για την εκπαίδευση της ΕΕ υπενθύμισε τη σημασία του στόχου της Βαρκελώνης του 2002, δηλαδή της εκμάθησης δύο ξένων γλωσσών από νεαρή ηλικία. Οι υπουργοί κάλεσαν την Επιτροπή να συνεχίσει τη δράση της έτσι ώστε οι πολίτες να μπορούν να επικοινωνούν σε δύο ξένες γλώσσες, να προωθηθεί η διδασκαλία γλωσσών, όπου χρειάζεται, στο πλαίσιο της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως και για ενηλίκους, και να παρέχεται στους μετανάστες η δυνατότητα να μάθουν τη γλώσσα της χώρας υποδοχής τους.

Ενημερωμένο στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, Δεκέμβριος 2008

Η Επιτροπή παρουσιάζει στο έγγραφο αυτό το στρατηγικό της όραμα για συνεργασία των κρατών μελών της ΕΕ με στόχο τη μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών τους συστημάτων. Η στρατηγική αυτή καλύπτει άμεσες προτεραιότητες για το διάστημα 2009-10, πιο μακροπρόθεσμες προκλήσεις καθώς και προτάσεις για τη βελτίωση των μέσων επίτευξής τους.

Από το σάιτ (site) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πολυγλωσσία

ακριβής διεύθυνση:  http://ec.europa.eu/education/languages/eu-language-policy/index_el.htm 

 

2^ο κείμενο. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις  (04-02-2009 - 18:28)

 

Τον περασμένο Ιανουάριο, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν ψήφισμα που υπογραμμίζει ότι "το δικαίωμα κάποιου να μιλά και να εκπαιδεύεται στη μητρική του γλώσσα είναι ένα από τα πιο βασικά θεμελιώδη δικαιώματα".

Από το σάιτ (site) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

ακριβής διεύθυνση: http://www.europarl.europa.eu/news/public/story_page/019-47956-033-02-06-902-20090202STO47935-2009-02-02-2009/default_el.htm

Προφορική και ουσιαστική άσκηση: να χαρακτηρίσετε τη γλώσσα των κειμένων (λεξιλόγιο, συντακτικό, σχήματα λόγου, γραμματικοί τύποι). Εντοπίστε στοιχεία που σας αρέσουν και στοιχεία που δε σας αρέσουν.

ΘΕΜΑΤΑ

1.      Τα παραπάνω κείμενα χαρακτηρίζονται από απουσία διαρθρωτικών λέξεων. Να ξαναγράψετε το πρώτο κομμάτι («Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει... πολύ μικρή ηλικία».) συνδέοντας μεταξύ τους τις περιόδους με διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις

2.      Αναπτύξτε σε μια παράγραφο με αιτιολόγηση την παρακάτω φράση του κειμένου: «Οι πολύγλωσσοι πολίτες μπορούν καλύτερα να αξιοποιήσουν τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες που προσφέρει η ενοποιημένη Ευρώπη». (Η φράση να χρησιμοποιηθεί σα θεματική περίοδος)

3.      Να μετατρέψετε τη σύνταξη στις δύο παρακάτω φράσεις του κειμένου από ενεργητική σε παθητική.

α. «Το Συμβούλιο για την εκπαίδευση της ΕΕ υπενθύμισε τη σημασία του στόχου της Βαρκελώνης του 2002, δηλαδή της εκμάθησης δύο ξένων γλωσσών από νεαρή ηλικία».

β. «Η Επιτροπή παρουσιάζει στο έγγραφο αυτό το στρατηγικό της όραμα για συνεργασία των κρατών μελών της ΕΕ με στόχο τη μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών τους συστημάτων».

4.  Να βρείτε λέξεις με τέτοια σημασία, ώστε να αντικαταστήσουν τις παρακάτω υπογγραμμισμένες λέξεις του κειμένου χωρίς να αλλάξει το περιεχόμενό του.

ανάληψη δέσμευσης, με τελικό στόχο, σημασία του στόχου, όραμα για συνεργασία,  ψήφισμα που υπογραμμίζει

Θέμα παραγωγής λόγου

Ο Ιστότοπος (site) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πολλές περιπτώσεις ζητά τη γνώμη των πολιτών για ζητήματα που απασχολούν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης δίνει τη δυνατότητα αποστολής ιμέιλ (e-mail) από τους πολίτες που θέλουν να εκφράσουν τη γνώμη τους ή να απευθύνουν ερωτήσεις.

Εσείς αποφασίζετε, ως μαθητική κοινότητα, να αξιοποιήσετε αυτή τη δυνατότητα για να καταθέσετε τον προβληματισμό και τις απορίες σας σχετικά με τα ζητήματα που θέτουν τα δύο κείμενα που διαβάσατε. Πιο συγκεκριμένα το κείμενό σας θα αφορά τους τρόπους με τους οποίους θα επιτευχθούν οι εκπαιδευτικοί γλωσσικοί στόχοι που τίθενται. Επίσης, θα αφορά το κοινό πλαίσιο αξιών που θα προωθούν τα εκπαιδευτικά συστήματα όλων των ευρωπαϊκών χωρών. [Πεντακόσιες (500) λέξεις είναι το όριο που γίνεται δεκτό]

Το «εθνικόμετρο» ξανάρχεται

της Χριστίνας Κουλούρη (Καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας στο Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου), 28/12/2009   http://www.protagon.gr

Ευτυχώς δεν έχουμε τις σκοτούρες των Γάλλων. Εδώ και μήνες διεξάγουν τον λεγόμενο «διάλογο για την εθνική ταυτότητα» και μέχρι τις 4 Φεβρουαρίου θα πρέπει να έχουν αποφασίσει τι σημαίνει να είσαι Γάλλος. Πρέπει να μιλάς τα γαλλικά χωρίς προφορά υποβαθμισμένου παρισινού προαστίου; Πρέπει να έχεις όχι μόνο γονείς αλλά και παππούδες γεννημένους στη Γαλλία; Τι γίνεται με όσους κατάγονται από τις πρώην γαλλικές αποικίες, μερικοί εκ των οποίων έχουν καταλάβει και υψηλά κρατικά αξιώματα; Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο, η «γαλλικότητα», που τη νιώθεις κι επομένως μπορείς με βεβαιότητα να πεις ότι είσαι Γάλλος; Είναι πράγματι δυνατό, μέσα από δημόσιο διάλογο, να γράψεις έναν «δεκάλογο» της εθνικής ταυτότητας, γαλλικής ή άλλης;

Στην Ελλάδα, βεβαίως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Το τι σημαίνει Έλληνας προσδιορίζεται με βάση τον «ανθέλληνα». Παλιά ιστορία. Στην Ελλάδα, υπήρχαν πάντα οι «πατριώτες», οι γνήσιοι Έλληνες, και οι «προδότες», οι ανθέλληνες. Κάτι διαφορετικό από τη διάκριση ανάμεσα σε Έλληνες και ξένους. Γιατί με βάση κλασικά κριτήρια εθνικού προσδιορισμού – γλώσσα, καταγωγή, ιστορία, κουλτούρα – δεν ήταν ορατή ούτε αυτονόητη αυτή η διάκριση ανάμεσα σε Έλληνες-Έλληνες και Έλληνες-μη Έλληνες. Κληρονομιά του Εμφυλίου, οι εθνικόφρονες μπορούσαν να εξοβελίζουν εκτός κρατικών αξιωμάτων όσους, σύμφωνα με το «εθνικόμετρο» που κρατούσαν, δεν έκριναν ως επαρκώς «Έλληνες». Ποιο ήταν το κριτήριο; Μα φυσικά, οι ιδέες, οι πολιτικές θέσεις, η κομματική ένταξη. Ήταν αριστεροί; Δεν ήταν Έλληνες! Η θέση τους ήταν στις φυλακές και τα ξερονήσια.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και σήμερα, με άλλους όρους. Εμφανίζεται κάποιος να υποστηρίζει αιτήματα των μεταναστών; Κάποιος άλλος να προτείνει μια διαφορετική αντιμετώπιση των μειονοτικών ζητημάτων; Είναι ύποπτος ότι στην εξωτερική πολιτική προτείνει προσέγγιση με την Τουρκία; Έχει αμφισβητούμενες απόψεις για τον Μεγαλέξανδρο; Τότε, είναι σαφές ότι ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία των Ελλήνων-μη Ελλήνων. Αμέσως ενεργοποιούνται τα αντανακλαστικά όσων έχουν αυτό-οριστεί θεματοφύλακες της ελληνικής εθνικής ταυτότητας, καταρτίζονται μαύρες λίστες, στοχοποιούνται και δαιμονοποιούνται πρόσωπα με δημόσια δράση.

(...)

Ίσως τελικά δεν θα έβλαπτε να γίνει μια δημόσια συζήτηση όχι μόνο για το ποιοι είμαστε αλλά και για το ποιος κρατά απειλητικά το «εθνικόμετρο». Ξανά.

            1.        Να συντάξεις περίληψη του κειμένου σε εκατό (100) περίπου λέξεις.

            2.        Ποια είναι η νοηματική σχέση της πρώτης με τη δεύτερη παράγραφο; Γιατί η συγγραφέας αρχίζει το κείμενο με αναφορά στη Γαλλία;

            3.        Πώς αντιλαμβάνεστε τη σημασία της λέξης «εθνικόμετρο»; Γιατί η συγγραφέας το βάζει σε εισαγωγικά;

            4.        Εξηγήστε τη χρήση των εισαγωγικών σε κάθε περίπτωση της δεύτερης παραγράφου.

            5.        Ποια είναι η διαφορά στον τρόπο που προσδιορίζουν οι Γάλλοι την εθνική ταυτότητά τους σε σχέση με τον τρόπο που προσδιορίζεται στην Ελλάδα;

            6.        Ποιον τρόπο ανάπτυξης παραγράφου αναγνωρίζετε στην τρίτη (3^η) παράγραφο;

            7.        Ποια είναι τα συγκεκριμένα κριτήρια που συζητούν οι Γάλλοι για να δώσουν περιεχόμενο στην έννοια της εθνικής ταυτότητας;

            8.        Οι παρακάτω προτάσεις να μετατραπούν σε αντίστοιχες με παθητική σύνταξη:

α) Εδώ και μήνες διεξάγουν τον λεγόμενο «διάλογο για την εθνική ταυτότητα»

β) κάποιος υποστηρίζει αιτήματα των μεταναστών

            9.        «Είναι πράγματι δυνατό, μέσα από δημόσιο διάλογο, να γράψεις έναν «δεκάλογο» της εθνικής ταυτότητας, γαλλικής ή άλλης;» Έχοντας αυτή τη φράση του κειμένου σαν αφετηρία να συζητήσετε τους παράγοντες που προσδιορίζουν την εθνική ταυτότητα. Ποιοι από αυτούς είναι περισσότερο σημαντικοί; Μπορεί να υπάρξει απόλυτο κριτήριο;